Përfitimet kryesore që do të sjellë për qytetarët termocentrali i gazit Mytilinios janë 5 për qind më e ulëta e energjisë elektrike dhe madje 40 për qind për ngrohjen. Për gjeneratat e tanishme dhe të ardhshme, kjo do të thotë pavarësi dhe stabilitet energjetik, dhe dinjitet për shtetin që nuk do të ishte në gjendje të varur nga vendet e huaja, veçanërisht në situatë krize, thekson Jovan Despotovski, drejtor i Drejtorisë për teknologji-industriale. Zonat e Zhvillimit.
– Me marrëveshjen, qytetarët marrin garanci se në 20 vitet e ardhshme do të kenë burim të qëndrueshëm të energjisë elektrike dhe ngrohjes dhe çmime të parashikueshme – fatura më të ulëta të energjisë elektrike për të gjithë qytetarët e vendit, fatura më të ulëta dhe deri në 40 për qind për ngrohje dhe ajër dukshëm më i shëndetshëm për bashkëqytetarët e mi nga Shkupi. Përfitimet shtesë janë nga 120 deri në 150 milionë euro që do të hyjnë në buxhetin e shtetit në bazë të tatimit mbi fitimin, kontributeve, doganave dhe detyrimeve të tjera. Rreth 250 vende pune direkte dhe indirekte për qytetarët e Maqedonisë, si dhe së paku 300 punëtorë shtesë që do të angazhohen në fazën e ndërtimit të uzinës. Gjithçka paguhet, pagë e mirë për qytetarët e Maqedonisë – thotë Despotovski.
Dallimi kryesor ndërmjet energjisë elektrike të importuar dhe energjisë elektrike të prodhuar në territorin e Maqedonisë së Veriut janë kostot për kapacitetet transmetuese që paguhen për të arritur në vend. Kështu, kontrata për ndërtimin e termocentralit të gazit të kogjenerimit të “Mytilineos” dhe blerja e energjisë elektrike që do të prodhojë do të thotë se do të jetë së paku pesë për qind më e lirë.
Ekspertët shpjegojnë se kur importohet, çmimi në bursë përcaktohet nga termocentralet e gazit. Për shembull, përveç që duhet blerë në bursë në Hungari, ajo energji elektrike duhet të sillet edhe në vend, dhe kjo nënkupton pagesën e kapaciteteve transmetuese në disa vende, kapacitetet kufitare dhe marzhet e tregtarëve. Energjia elektrike e prodhuar në Shkup që në fillim ka arsye të jetë më e lirë vetëm nëse merren parasysh këto tarifa.
Në kushtet aktuale, më shumë se 30 për qind e nevojave të shtetit për energji elektrike plotësohen nga importi ose nga subjektet private. Në vitin 2022, për shembull, janë paguar më shumë se 400 milionë euro për importe të energjisë elektrike. Aktualisht ESM ia shet rrymën “EVN Home” me çmim prej 58 euro për megavat-orë. Çmimi, nga ana tjetër, nga partnerët strategjikë do të jetë 55 euro për megavat-orë.
Gjithashtu, energjia elektrike e prodhuar nga REK Manastir merret nga thëngjilli. Ky prodhim do të bëhet më i shtrenjtë për shkak të taksës së CO2 nga Bashkimi Evropian prej rreth 70-80 euro për megavat orë. Me çmimet aktuale kjo do të thotë që çmimi i energjisë elektrike nga REK do të arrijë deri në 150 euro.
Për sa i përket energjisë termike, çmimi i termocentraleve i përcaktuar nga RKE aktualisht është i rregulluar në baza mujore sipas kërkesave të TE-TO. Ekspertët theksojnë se gjatë fundjavave, CHP vendos në mënyrë të pavarur nëse do të funksionojë apo jo në varësi të çmimit të energjisë elektrike. Kështu barra bie mbi ESM e cila është e detyruar të rrisë kostot për të prodhuar ngrohje të mjaftueshme. Me këtë qasje të deritanishme, qytetarët e Shkupit nuk janë fare të mbrojtur, gjegjësisht varen në masën më të madhe nga vlerësimet e TE-TO-s.
– Termocentrale të tilla janë më efikase se termocentralet, sepse prodhojnë edhe energji elektrike edhe ngrohje. Çmimi që paguajmë për termocentralet është 5,3 denarë, tani do të jetë 2,3. Kur të hyjë në të gjithë sistemin, faturat e energjisë elektrike do të ulen ndjeshëm – thotë drejtori për Zhvillim dhe Investime në ESM, Viktor Andonov.
